Havacılık Tarihinin En Trajik Havada Çarpışma Olayı

Her uçak kazası trajiktir. Ama işin içine çocuklar girince, olay daha trajik bir boyut alır. 1 Temmuz 2002 tarihinde olduğu gibi…

Rusya’nın Ufa kentinde yaşayan ve resim, heykel bale gibi alanlarda gelecek vadeden bir grup, Barselona tatili ile ödüllendirilecekti. Ufa’dan, onları Barselona’ya götürecek uçağa binmek için Moskova’ya giden öğrenci grubu ve birkaç velisi, tur operatörünün hatası sonucu yanlış havalimanına götürülüp uçaklarını kaçırmıştı. Onları Moskova’dan Barselona’ya götürecek başka bir uçak bulmak tur operatörlerinin 2 gününü almıştı. Yani, kader ağlarını örmeye başlamıştı. Öğrenciler ve veliler, başlarına gelecek felaketten habersiz bir şekilde, 2 gün boyunca Rusya’nın başkentini gezmişlerdi.

KAZAYA KARIŞAN UÇAKLAR

1- Tupolev Tu-154M

BAL_Tupolev_Tu-154M_JetPix-1

En nihayetinde 1 Temmuz 2002 tarihinde, onları Moskova’dan Barselona’ya götürecek uçağa binmişlerdi. Bashkirian Havayolları’na ait bir Tupolev 154 (reg. RA-85816)  bu yolculuk için kiralanan uçaktı. Tupolev 154, 45’i çocuk olmak üzere 60 yolcu ve 9 mürettebat ile Moskova’dan Barselona’ya doğru son kez havalanmıştı.

2- Boeing 757-200

SNAS_Aviation_Boeing_757_JetPix

Trajedinin diğer halkası ise DHL şirketine ait bir Boeing 757 (A9C-DHL) kargo uçağıydı. Boeing 757 o gün Bahreyn’den yolculuğuna başlamış, İtalya’nın Bergamo şehrine uğramış ve son durağı Brüksel’e ulaşmak için son kez Bergamo’dan havalanmıştı. Boeing 757 bir kargo uçağıydı ve uçakta yalnızca pilotlardan oluşan iki kişi bulunuyordu.

Binlerce kilometre uzaklıktaki iki farklı meydandan, farklı saatlerde kalkan bu iki uçağın yolu, 1 Temmuz 2002 günü, gece yarısından hemen önce Almanya hava sahasında kesişecekti.

 

KAZANIN OLUŞUMU

DHL’e ait Boeing 757, Almanya hava sahasına girdiğinde hem yakıt tasarrufu hem de daha sarsıntısız bir uçuş yapmak için 32 bin feetten 36 bin feete yükselmeyi talep etmiştir. Güney Almanya hava sahasındaki uçakları yönlendirmekle görevli istasyon olan Skyguide Hava Trafik Kontrol Merkezi, Boeing 757’ye 36 bin feet için izin vermiştir.

Skyguide tarafından yönlendirilen hava sahasındaki bir diğer uçak ise Moskova’dan kalkan Tupolev 154’tür. DHL’in Boeing 757’si ile aynı irtifada, yani 36 bin feette seyreden Tupolev 154 ve Boeing 757’nin yolu dakikalar son kesişecektir.

Tehlikeli yakınlaşmayı ilk fark eden, Tupolev 154’ün pilotları oldu. TCAS olarak adlandırılan cihaz, Rus pilotları sol taraftan yaklaşan trafikle ilgili uyarmaya başlamıştı. Çok geçmeden Boeing 757’nin pilotları da hızla yaklaşan tehlikeyi fark ettiler. İki uçak, 36 bin feet irtifada hızla birbirlerine yaklaşıyorlardı.

İki uçak arasındaki mesafe hızla azalırken, TCAS Boeing 757’ye alçalması, Tupolev 154’e ise yükselmesi talimatını verdi. Her iki kokpitte TCAS tarafından verilen talimatlar ile uğuldarken Boeing 757 cihazın sözünü dinledi ve hızla alçalmaya başladı. Ancak ne yazık ki diğer uçaktaki Rus pilotların kafası fazlasıyla karışıktı.

Modern yolcu uçaklarında, TCAS olarak adlandırılan ve iki uçak tehlikeli şekilde birbirine yaklaşıyorsa önce pilotları uyaran daha sonra çarpışmayı önlemek için pilotlara sesli ve görsel talimat veren bir cihaz mevcut. TCAS, tehlikeli yaklaşma durumunda uçaklardan birine alçalması diğerine yükselmesi için talimat vererek hava çarpışmalarını önlemek için geliştirilmiştir.
Modern yolcu uçaklarında, TCAS olarak adlandırılan ve iki uçak tehlikeli şekilde birbirine yaklaşıyorsa önce pilotları uyaran daha sonra çarpışmayı önlemek için pilotlara sesli ve görsel talimat veren bir cihaz mevcut. TCAS, tehlikeli yaklaşma durumunda uçaklardan birine alçalması diğerine yükselmesi için talimat vererek hava çarpışmalarını önlemek için geliştirilmiştir.

Hava trafik kontrolörü tehlikeli yakınlaşmayı son anda fark etmiş ve Tupolev 154’e hızla alçalması talimatını vermişti. Oysa Tupolev’in TCAS cihazı o anlarda pilotlara yükselmeleri için adeta yalvarıyordu. Pilotlar ya cihazı dinleyip yükselecekti ya da kontrolörü dinleyip alçalacaktı. En kötü tarafı ise bu kafa karışıklığını yenip karar vermek için sadece saniyeleri vardı.

Rus pilotlar kontrolörü dinlemeyi tercih etmiş ve hızla alçalmaya başlamışlardı. O sırada Boeing 757 de TCAS’in talimatı ile alçalıyordu. İki uçak, yaklaşık 35 bin feet irtifada çarpıştılar. Boeing 757’nin dikey sabitleyicisi, Tupolev 154’ün gövdesine çarpmıştı. Rus uçağı havada önce ikiye bölündü ve daha sonra yüzlerce parçaya dağılarak düştü. Boeing 757 ise kısa bir süre direnmişti. Ancak dakikalar sonra o da düşmekten kurtulamadı.

Rus uçağındaki 69 kişi ve DHL’in 2 pilotu kazada hayatını kaybetti. 71 kişinin hayatına mal olan bu olayda, kanlı perde henüz kapanmamıştı.

500px-Uberlingen1_fp

KAZANIN SEBEPLERİ

Hiçbir uçak kazası, tek bir sebepten dolayı meydana gelmez. Genellikle bir hatalar, ihmaller ya da aksaklıklar silsilesi sonucu bir uçak kazası yaşanır. 1 Temmuz 2002 tarihinde yaşananlarda bu türden şeylerdi. Uçakları, Alman hava sahasının güneyine girdiklerinde takip edip yönlendirecek olan Skyguide Hava Trafik Kontrol Merkezi’nde o gün yolunda gitmeyen bir çok şey vardı.

Gece vardiyasında, iki kontrolör bulunması gerekirken, kontrolörlerden biri uzun bir molaya çıkmış ve içerideki kontrolör tek kalmıştı. Bu, birbirine yaklaşık 1 metre uzaklıkta bulunan iki radar ekranını tek bir kişinin takip etmesi anlamına geliyordu.

Bununla birlikte, o gece kontrol merkezinin ana radarı bakım yapılacağı gerekçesiyle kapatılmış, haliyle iki uçak birbirine doğru tehlikeli bir şekilde yaklaşırken kontrolöre verilmesi gereken sesli ve görsel ikazlardan mahrum kalınmıştır.

Hava sahasını tek başına yönetmeye çalışan tek kontrolör, iki radar ekranı arasında mekik dokuyordu. Çarpışan uçakların olduğu radar ekranından yaklaşık 1 metre uzaklıktaki diğer ekranda başka bir trafikle ilgilenen kontrolör Peter Nielsen, ana radar kapalı olduğu için tehlikeli yaklaşmadaki uçakları fark etmiyordu. Tekrar diğer ekrana dönüp Tupolev 154 ve Boeing 757’nin aynı irtifada birbirlerine yaklaştıklarını gördüğünde ise telaşla Tupolev’e alçalma talimatı vermişti. Fakat o sırada Boeing 757 de TCAS talimatıyla alçalma yapmıştı. Hal böyle olunca kaza kaçınılmaz olmuştu.

SUÇLU ICAO!

Kazanın ardından havacılık sektörü açısından şok edici bir detay fark edilmişti. Tehlikeli bir yaklaşma sırasında pilotların TCAS talimatlarıyla mı yoksa kontrolör talimatlarıyla mı hareket edeceği ile ilgili hiçbir standart belirlenmemişti. Üstelik bu kazadan 1 yıl önce Japonya’da iki uçak hava çarpışmasından son anda kurtulmuştu ve sebebi yine aynı kafa karışıklığı idi. Uluslar arası havacılık otoritesi ICAO, Japonya’da yaşanan olayı yeterince irdelememiş ve TCAS ile ilgili herhangi bir standart geliştirmemişti.

Batılı pilotlara, her zaman TCAS talimatlarını uygulamak öğretilirken, Rus pilotlar için böyle bir öğreti yoktu. Rus pilotlar kontrolörün mü yoksa TCAS’in mi talimatlarını dinleyeceğine o an kendileri karar veriyordu.

Kazanın başlıca sebebi olarak TCAS kullanımı konusunda bir standart geliştirilmemesi gösterildi. Bunun yanında, o gece kontrolörü yalnız bıraktıkları için Skyguide Hava Trafik Kontrol Merkezi’de sert eleştiriler aldı.

Tekrar belirtmek gerekirse, hiçbir uçak kazası tek bir sebepten dolayı meydana gelmez. Bu kazada tek bir sebepten dolayı meydana gelmemişti. Ama tüm ailesini kazada kaybeden bir babanın günah keçisine ihtiyacı vardı…

KEREM GÖK STORE AÇILDI! BENCE BİR GÖZ ATIN...

"TÜRK SİVİL HAVACILIK TARİHİNE DAMGASINI VURAN UÇAK KAZALARI"