Dünyanın ilk sesten hızlı yolcu uçağı; Tupolev Tu-144

Dünyanın “ilk” sesten hızlı yolcu uçağının hikayesi…

Concorde, hemen hemen herkesin kafasında bir şeyler canlandıran ve hizmette kaldığı süre boyunca fazlasıyla medyatik olmayı başaran bir modeldi. Bu bilinirlik, onun çoğu zaman “dünyanın ilk ve tek sesten hızlı yolcu uçağı” gibi bir unvanla anılmasına vesile oldu. Oysa Concorde ne ilk ne de tekti…

Soğuk Savaş yıllarında kutuplaşan dünyanın taraflarından olan Sovyetler Birliği hiçbir yarıştan geri kalmıyordu. 1960’lı yıllarda, geleceğin sesten hızlı yolcu uçaklarında olduğunu düşünen havacılık sektöründe de savaş başlamıştı. Fransız ve İngilizler kafa kafaya verip Concorde’yi geliştirirken, Amerika bu yarışa Lockheed ve Boeing’i de dahil etmek istiyor ve projelerine yatırım yapıyordu. Ancak sürpriz Sovyetler Birliği’nden geldi.

Tu-144-bilgi_3

Sovyet üretici Tupolev, Concorde’den aylar önce Tu-144 modelinin ilk uçuşunu gerçekleştirmişti. Takvimler 31 Aralık 1968 tarihini gösterirken, Tupolev Tu-144 ilk kez göz yüzüyle buluşmuş ve dünyanın “ilk sesten hızlı yolcu uçağı” unvanına kavuşmuştu.

5 Haziran 1969 tarihine gelindiğinde Tupolev 144 ilk kez ses hızını aşmıştı. Yani kronolojik olarak yine Concorde’nin önündeydi.

Tu-144-bilgi_4

18 bin metre servis tavanına sahip olan 144, maksimum mach 2.35 yani saatte 2500 kilometre hıza ulaşabiliyordu. Uçağın seyir hızı ise mach 2.16, yani saatte 2300 kilometreydi. Menzili 6500 kilometre olan süpersonik uçağın yolcu kapasitesi ise 140’a kadar çıkabiliyordu.

Tupolev 144, teknik açıdan Concorde’ye rahatlıkla kafa tutabilecek kadar gelişmiş bir uçaktı. Ancak 1973 yılına gelindiğinde ebediyen Concorde’nin gölgesinde kalmasına sebep olacak bir olay yaşandı.

Tupolev Tu-144, her ne kadar teknik açıdan Concorde'ye kafa tutsa bile kabin de her türlü lüks detaydan kaçınılmıştı ve bu yönüyle Concorde'nin çok gerisindeydi. Sovyet rejimi, 144'ün kabininde bile etkilerini gösteriyordu...
Tupolev Tu-144, her ne kadar teknik açıdan Concorde’ye kafa tutsa bile kabin de her türlü lüks detaydan kaçınılmıştı ve bu yönüyle Concorde’nin çok gerisindeydi. Rejim, 144’ün kabininde bile etkilerini gösteriyordu…

GÖSTERİ UÇUŞU SIRASINDA DÜŞTÜ

1973 Paris Air Show’da görücüye çıkan Tupolev 144, bir gösteri uçuşu gerçekleştirdi. Concorde’nin ardından gösteri uçuşuna çıkan Sovyet uçağının pilotları, izleyenleri etkilemek için ellerinden gelenin fazlasını yapıyordu. Gösteri uçuşu sırasında yaptığı bir manevra ardından Tupolev 144 ilk kazasını yaptı. Gösteri uçuşu için Paris Le Bourget Havalimanı’ndan havalanan Tupolev 144, bir bönliyönün üzerine düştü.

15 evin hasar görmesine neden olan uçak, içindeki altı kişiyle beraber yerdeki sekiz kişininde ölümüne neden olmuştu.

Tupolev 144’ün kazası fazlasıyla mide bulandırdı. Herkesçe güvenliği sorgulanır olmuştu. Kaza yüzünden itibarı sıfıra düşen uçak hiçbir zaman popüler olamadı. Zaten Boeing 747 ile başlayan geniş gövdeli uçak furyası havacılığın geleceğini belirlemiş ve bu gelecekte fazlasıyla müsrif olan sesten hızlı uçaklara yer olmadığı anlaşılmıştı. Yani Concorde’nin de bir ikon olmaktan öteye gidebildiğini söylemek yanlış olur.

SADECE AEROFLOT ONUNLA YOLCU TAŞIDI

Toplamda 17 adet üretilen Tu-144’ü kullanan tek havayolu şirketi Rus bayrak taşıyıcı Aeroflot oldu. 26 Aralık 1975 yılında Aeroflot ile Moskova-Almati arasında ilk ticari seferini kargo taşıyarak gerçekleştiren 144, 1 Kasım 1977’de aynı rotada yolcu taşımaya başladı. Ancak, Tupolev 144’ün ticari uçuş macerası çok uzun sürmedi.

İKİNCİ KAZA VE SONUN BAŞLANGICI

Haziran 1978’de, test uçuşları esnasında düşen bir başka Tupolev 144’ün ardından seferlere son verildi. Rusya’nın Yegoryevsk şehrinde, iniş sırasında yaşanan kazanın ardından, 144’ün güvenliği hepten sorgulanır olmuştu. Uçakta bulunan 8 mürettebattan 2’si, bu kazada hayatını kaybetmişti.

Tupolev 144, soğuk savaş dönemi boyunca çeşitli testler ve araştırma-geliştirme çalışmaları için kısıtlı sayıda da olsa uçuşlar gerçekleştirmeye devam etti. Sovyetler birliğinin dağılması ardından, 1996 yılında NASA tarafından bir uçak satın alındı ve 1999 yılına kadar Tu-144 NASA amblemi ile göklerle buluştu.

concorde_ve_tupolev_144

VE SON UÇUŞ…

Tupolev 144, 14 Nisan 1999 tarihine gelindiğinde Zhukovsky ile Moskova arasında son kez gökyüzü ile buluştu.

Üretilen 17 uçaktan 7 tanesi günümüze kadar tek parça halinde ulaşmıştır. Tek parça halindeki 7 uçak çeşitli müze ve alanlarda halen sergileniyor. Uçaklardan ikisi 1973 ve 1978 tarihlerinde düşerek yok olmuştur. 6 uçak hurdaya ayrılmıştır. 2 uçağın ise akibeti hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

Son olarak; Tupolev 144’lerin tekrar gökyüzü ile buluşması matematiksel olarak mümkün olsa bile mali açıdan neredeyse imkansız…

Sen de tıpkı Concorde gibi gerçek bir efsaneydin 144.

Gökyüzü seni de özlüyor olmalı…

KEREM GÖK STORE AÇILDI! BENCE BİR GÖZ ATIN...

"TÜRK SİVİL HAVACILIK TARİHİNE DAMGASINI VURAN UÇAK KAZALARI"

İlginizi çekebilir...

Irkut MC-21; Rusya’nın Yeni Yolcu Uçağı MC-21 geçtiğimiz günlerde ilk uçuşunu yaptı. Peki, Rusya'nın yeni yolcu uçağı ne vaat ediyor, ne hedefliyor? Milyarlarca dolarlık hava yolu endüstris...
Tupolev Tu-204 Gökyüzünde çetin bir rekabet var. Bu rekabette Rusların en güçlü silahlarından biri Tu-204. Amerika, Avrupa ve Rusya çoğu alanda olduğu gibi gökyüz...
Rusya Hava Kuvvetleri Ne Kadar Güçlü? Rusya Hava Kuvvetleri'nin kaç askeri uçağı var? En güçlü silahları hangisi? Rusya ile yaşadığımız uçak krizinden bu yana, arkadaş çevremden sıkça bu ...
Trabzon’a İnen MIG-29 Savaş Uçağı ve İltica ... Soğuk Savaş'ın son günleri yaklaşırken Sovyet topraklarında başlayıp Trabzon’da biten bir hikayeden bahsedeceğim bugün sizlere. Üstelik ilk kez duyaca...